Fosil Nedir ve Nasıl Oluşur? Fosil Yakıt Nedir ve Nasıl Oluşur?

Fosil Nedir ve Nasıl Oluşur? Fosil Yakıt Nedir ve Nasıl Oluşur?

Fosilin az çok ne olduğunu bilmekteyiz. Fosil, milyonlarca yıl önce ölmüş olan bir canlının günümüzde bulunan kalıntılarıdır. Dolayısıyla bulunan kalıntılar çoğunluğu kemiklerden oluştuğu için bugüne kadar sağlam kalabilmişlerdir.Fosilin ne olduğunu bildiğimize göre  bugün daha çok fosillerin yaşlarını nasıl belirlendiğini, fosil yakıtların nasıl oluştuğuna bakacağız….



Haberlerde sık sık duyduğumuz veya gazetelerde sık sık okuduğumuz fosil haberlerinde 5 milyon yıl önce yaşamış veya 6 milyon yıl önce yaşamış  hayvan fosillerinden bahsedilir. Peki, bu hayvanların kalıntıları aradan onca zaman geçmesine rağmen nasıl günümüze kadar sağlam kalmışlardır? Yazımıza öncelikle bu sorunun yanıtını alarak başlayalım…

Bulunan  kemiklerinin büyük çoğunluğu hayvan kemiklerinden oluşur. Hatta dinozorların varlığı 1626 yılında bulunan bir dinozor kemiği ile kesinleşmiştir. Bu kemik bir Megalasaorus’a aittir. Bu kemik Oxfort üniversitesi Profesörü Robert Plot tarafından keşfedilmiştir.

Canlıların ölümünden sonra en hızlı şekilde yumaşak dokuları parçalanır. Bu dokuların tamamen parçalanması bir kaç yıldan uzun sürmez  Geriye kalan dişlerin ve kemiklerin de bozulmaması için çok çabuk toprak altına gömülmeleri lazımdır. Canlının gömülen cesedi yer altında kaldığı süre boyunca üzeri milyonlarca yıl içerisinde kimi zaman yüzlerce metreyi bulan toprak örtüsü ile kaplanır. Ayrıca.bir kaç bin yıl içinde bir kemiğin fosilleşmesi için yer altı sularına maruz kalması da gerekir. Yer altı sularına maruz kalan kemikler yer altı sularının içerisinde bulunan minareller sayesinde hem daha da sertleşir hem de milyonlarca yıl çürümeye neden olan bakterilerin üremesinin önüne geçilir. Böylece kemik, fosilleşerek milyonlarca yıl sert koşullara dayanabilir. Kısacası fosiller bu şekilde oluşur.

Fosillerin yaşı nasıl tespit edilir?Fosillerin yaşı nasıl tespit edilir?

Fosillerin yaşının tespitinden en çok kullanılan yöntem “Karbon 14” testidir.

Dünya atmosferine gün içerisinde çok miktarda güneş ışınları girer. Bu ışınlar, atmosfere girdikten sonra dünya atmosferindeki pek çok atomla çarpışarak yeni tür atomların oluşmasını sağlarlar. Bu atomlar arasında yer alan  Nitrojen 14, Karbon 14 atomuna veya hidrojen atomuna dönüşür. Daha sonra da  özellikle de karbon 14 atomu havada oksijenle etkileşime girerek karbondioksit atomunu oluştururlar. Bildiğiniz gibi bitkiler de karbondioksidi emerek fotosentez yaparlar. Daha sonra da hayvanlar, bitkiler ve insanlar da bitkilerin meyvelerini yiyerek vücutlarına doğal olarak karbon 14 atomu almış olurlar. Herhangi bir anda yeryüzünde yaşayan tüm canlılarda bulunan karbon 12’nin oranı ile karbon 14’ün oranı birbirine eşittir. Karbon 14 atomunun en büyük özelliği  karbon 12 atomuna oranla daha çabuk bozulmasıdır. Çabuk bozulan karbon 14 atomu, karbon 12 atomuna dönüşür. Ancak bu dönüşüm karbon 12 atomu ile aynı sayıda oluncaya kadar devam eder. Dolayısıyla bir canlının yaşamı boyunca bedeninde bulunan karbon 12 atomunun, karbon 14 atomuna olan oranı aynıdır. Ancak canlının ölümüyle birlikte doğal olarak dışarıdan karbon alımı durur. Dolayısıyla karbon 12 atomunun karbon 14 atomuna oranı değişmeye başlar.

Bir karbon 14 atomunun yarı ömrü yaklaşık olarak 5700 yıldır. Bu sürenin içinde  karbon 14 atomu, karbon 12 atomuna dönüşmeye başlar. İşte fosillerin kemiklerinde bulunan karbon 12 ile karbon 14 atomlarının birbirlerine olan oranları ile aynı canlının günümüzde yaşayan türünün karbon 14 oranları  karşılaştırıldığında, bir fosilin tam olarak kaç yaşında olduğu öğrenilmiş olur.

Karbon 14 atomunun yarı ömrünün 5700 yıl olduğunu söylemiştik. Bu sürenin sonunda canlının vücudunda bulunan karbon 14 miktarı tespit edilemeyecek kadar azalır. Yani karbon 14 testi ile bir fosilin en fazla 70.000 yıllık yaş tahminleri kesin olarak kabul edilir. Bu sürenin üzerindeki her yaş tahmini şüpheli olarak kabul edilir. İşte karbon 14 testinin yetmediği yerlerde yarı ömrü yaklaşık olarak 5 milyar yıl olan uranyum 238, yarı ömrü 14 milyar yıl olan foryum 232 ve yarı ömrü 710 milyar yıl olan uranyum 235 gibi atomların karşılaştırılması ile milyon yıllık hatta milyar yıllık fosillerin yaşları kesin olarak tespit edilir.

Fosil yakıtlar nasıl oluşur? Fosil yakıtlar nasıl oluşur?

Fosil yakıtlar bildiğiniz gibi kömür, petrol, doğal gaz gibi ısı ve enerji amacıyla kullandığımız yakıtlardır. Bu yakıtlar aslında ölmüş canlıların milyonlarca yıl boyunca toprak altında kalmış, çürümüş cesetleridir.

Milyonlarca yıl önce karaların büyük çoğunluğu sular altında idi. Bu sularda yaşayan canlıların milyonlarca yıl içerisinde ölümleri ile  ve karalarda da bitki ve hayvan cesetlerinin üst üste birikmesiyle fosil yakıtlar oluşmaya başladı.  Denizlerde, karalardan gelen nehirlerin, karalarda da rüzgar veya yağmurla gelen toprakların altın bu kalıntılar birikmeye başladılar. Zamanla canlı kalıntılarının  üzerinde biriken milyonlarca tonluk kum, kalıntıların hem oksijensiz kalmasına hem de  bakterilerin üretmiş olduğu gazların dışarı çıkamamasına neden oldu. Bu bakterilerin üretmiş olduğu  yüksek sıcaklık, canlı kalıntılarını adeta pişirmeye başladı. Böylece bu kalıntılar,  milyonlarca yıl içerisinde petrol, doğalgaz ve kömüre dönüşmeye başladılar.

100 bin  ile 1 milyon yıl arasındaki canlı kalıntılarının çürümesiyle ortaya çıkan gaz bizim bildiğimiz doğal gazdır. 1 milyon yıl ile 5 milyon yıl arasında çürümenin bitmesi ile  bu gazlar sıvı bir hal almaya başlar. Bu da petroldür… 5 milyon yıldan sonra ise canlı kalıntıları, sıvıdan katı bir hale geçmeye başlarlar. Böylece bizim bildiğimiz  kömür oluşmuş olur…

En yaşlı fosiller

Son olarak da dünyada bulunmuş en yaşlı fosil kalıntılarına bir bakarak yazımızı sonlandıralım…

En eski organizmaEn yaşlı fosiller

Dünya üzerinde bulunmuş en eski fosilin 3.7 milyar yıl önce yaşamış olan bir bakteri olduğu düşünülmektedir.  Avusturyalı bilim adamları tarafından keşfedilmiştir. Grönland adasında bir kayaç içerisinde bulunan bakterilerin doğal olarak keşfedilmiş en eski fosil olduğu düşünülmektedir.

En eski dinozor fosili En eski dinozor fosili

En eski dinozor fosili 241 milyon yıl önce yaşamış T-rex’in muhtemel atalarından biri olduğu düşünülüyor. Bu fosil Arjantin’de bulunmuştur.

Türkiye’de bulunan en eski fosil Türkiye'de bulunan en eski fosil

Türkiye’de bulunan en eski fosil ise 70 milyon yıl önce yaşamış Mosasour adındaki bir dinozorun kemiğidir. Bu kemik 17 metre boyundadır…

Sosyal Medyada Paylaşın;

Facebook Yorumları