Tesadüfün Doğurduğu Mucize… Penisilin!

Penisilin mucizesi

Penisilin tam anlamıyla mucize bir ilaçtır. Şu sıralar penisilin yerine kullanılacak bir çok ilaç bulunsa da ilk bulunduğu yıllarda milyonlarca insanın hayatını kurtarmıştır. 


Penisilin, 1928 yılında Alexander Fleming tarafından keşfedildi. Penisilin aslında bir mantar türü olan Notatum’un üretmiş olduğu bir bakteri türüdür. Fleming tarafından yanlışlıkla bulunmuştur.

Fleming hayatı tesadüflere göre yaşayan bir insandı. Daha doğrusu büyük tesadüfler hayatına yön vermişti. 1881 yılında doğan Fleming, abisinin ısrarı üzerine hekimlik okudu. Arkadaşının ısrarı üzerine de bakteriolog oldu. 1922 yılında bakteri öldürücü enzimleri araştırırken yanlışlıkla Lisozm’i keşfetti. O yıllarda araştırma konusu olan bakteri öldürücü enzimleri araştırmak amacıyla evinde, özel kaplarda küf mantarı yetiştirmeye başladı. Küf mantarları üzerine yaptığı inceleme sırasında gözünden akan bir damla yaş, küf mantarının üzerine düştü. Aradan geçen bir kaç hafta sonrasında göz yaşının düştüğü yerdeki mantarın gelişmeyi durdurduğunu gözlemledi. Evine davet ettiği bir arkadaşı Fleming’in çalışmalarını incelerken kaplardaki küflerden birinin gelişmediğini farketti. Arkadaşı küfün neden gelişmediğini sorunca “O kaba nezleyken gözümden bir damla yaş damladı.” diye cevap verdi. Böylece göz yaşının bakterileri öldürücü bir etkiye sahip olduklarını keşfetti. Göz yaşlarının içerisindeki bakteri öldürücü etkin maddeye de “Lisozim” adını verdi.

Alexander Fleming
Alexander Fleming

Fleming penisilini de yine tesadüf eseri keşfetmiştir. Lisozim’i keşfettikten altı yıl sonra Stalifikok bakterilerini kültür kapları içerisinde çoğaltıyordu. Kapları yıkamadan bir aylık tatile giden Fleming, tatilden döndüğünde küflenen kapları yıkarken kapların birinde küflenme olmadığın farketti. Kaptaki etkin bir madde küflenmeyi engellemişti. Daha sonra kaptaki etken madde ile küf mantarını birbirinden ayırmayı başardı. Ayırdığı bu yeni maddeye “penisilin” adını verdi. Yaptığı bir çok denemede penisilinin bir çok bakteri türünü öldürebildiğini gözlemledi. Hatta penisilini bin kez bile sulandırsa aynı sonuçları elde ediyordu. Penisilin hakkında bir makale yayımladı. Ancak yayımladığı makale beklediği ilgiyi görmeyince 1931 yılında penisilin üzerinde yaptığı çalışmaları bıraktı.

Daha sonraki yıllarda penisilin mucizesini gören iki doktor Flarey ve Chain, penisilini ilaç olarak kullanmaya karar verdiler. Bu nedenle de fareler üzerinde çalışmalar yapmaya başladılar. Yaklaşık olarak 50 fareye Stretoik bakterisi bulaştırıldı. Daha sonra bakteri bulaşmış 25 fareye penisilin verilirken, 25 hastalıklı fareye penisilin verilmedi. Yapılan deney sonucunda penisilin verilmeyen 25 farenin tamamı ölürken, penisilin verilen 25 farenin tamamının hayatta kaldığı gözlemlenmiştir. Böylece penisilinin bakteri öldürme gücü bir kez daha anlaşılmıştır. Daha sonraki dönemlerde Florey ve Chain, insan deneyleri üzerinde çalışmaya başladılar. Bunun için yüzünden yara almış bir polise penisilin tedavisi uygulamaya başladılar. Polisin yüzündeki yara iltihap kapmıştı ve yara her geçen gün penisilin tedavisi ile iyileşmeye başlamıştı. Ayrıca polisin kan zehirlenmesi geçirmeye başladığı ancak penisilin tedavisinden sonra hastanın iyileşmeye başladığı saptanmıştır. Ancak yeterli penisilin miktarını üretmeyi başaramayan Florey ve Chain, tedaviyi yarım bırakmak zorunda kaldılar. Hasta bu nedenden dolayı öldü. Tabi doğal olarak bu durum doktorlar arasında alay konusu olmuştu. Daha sonraki günlerde ölmek üzere olan bir çocuk penisilin tedavisi sayesinde sağlığına kavuşturuldu. Sonraki günlerde penisilin ile sırtında kan çıbanı bulunan bir hasta ölümden döndürüldü. Böylece penisilinin başarısı ortaya çıkmış oldu.

Florey, Fleming ve Chain
Florey, Fleming ve Chain

Florey ve Chain adlı doktorların elde etmiş oldukları bu başarı kısa sürede tüm dünyaya yayıldı ve 1945 yılında penisilin üreten fabrikalar kurulmaya başlandı. Bu fabrikalarda üretilen penisilin ile 1 milyondan fazla insanın hayatı kurtuldu.

Penisilin özellikle intihaplanmayı önlemesiyle bilinen bir antibiyotiktir. Ayrıca derin yara almış insanlarda yaranın enfeksiyon kapmasını engeller. I. Dünya Savaşında yaralanan askerlerin yaralarının enfeksiyon kapmaması için penisilin kullanılmıştır. Penisilin kullanılan askerlerin %95’i hayatta kalmayı başarmıştır.

Tıpta bir ilacın etkin bir ilaç sınıfına girmesi için üç kural vardır. Bunlar; hastalığa karşı etkin olma, üretiminin kolay olması ve ucuz olmasıdır. Penisilin bu üç kuralı da karşılayabilen bir ilaçtır. Üretimi çok kolaydır. Çok ucuza mal edilir ve nihayetinde hastalıklara karşı mucizevi bir şekilde etkilidir. Çok fazla kullanılmadığı sürece diğer antibiyotiklere nazaran bakterilerin bu ilaca karşı bağışıklık kazanmaları çok zordur. Ayrıca eklem intihaplanmaları, böbrek altı intihaplanmaları, romatizmal kalp hastalıkları gibi streptekop bakterilerin neden olduğu bir çok hastalığa karşı etkili tek ilaç penisilindir.

Olumsuz tek bir tarafı vardır o da penisilin alerjisidir. Çok nadiren de görülse bu tür alerjisi olan insanlara penisilin verilmesi durumunda hasta ölümle yüz yüze gelebilir. Bu nedenle de bir hastaya penisilin verilmeden önce mutlaka alerji testi yapılır.

Tam anlamıyla mucize denebilecek kadar etkili bir ilaç olan penisilin, kullanıldığı yarım yüzyıldan bu yana milyonlarca insanın hayatını kurtarmıştır ve de kurtarmaya devam edecektir. Penisilin, tesadüflerin doğurduğu mucizelerden yalnızca bir tanesidir.

Sonuç olarak hayatını tesadüfler üzerine kurmuş olan Flaming tesadüfen keşfettiği penisilin sayesinde Florey ve Chain ile Nobel Kimya Ödülünü almayı başarmış ender insanlardan biridir.

Sosyal Medyada Paylaşın;

Facebook Yorumları