Tsunami Nedir, Nasıl Oluşur?

Tsunami nedir?

Tsunami, kısaca Türkçe’ye “Liman Dalgası” olarak çevrilebilir. Liman dalgası, deniz, okyanus ya da büyük göllerde olağanüstü durumlarda meydana gelen, boyu 10 metreden daha yüksek dalga anlamına gelmektedir. Bu olağanüstü durumlar arasında en etkili olanları depremler, volkanik patlamalar, heyelanlar ve göktaşlarıdır…

Tsunamiler, dünya üzerinde görülen en ölümcül ve en korkutucu doğal afetlerdir. O kadar yıkıcı güce sahiptirler ki; bir şehri hatta bir ülkeyi bile tamamen haritadan silebilirler. Yakın tarihe bakıldığında da zaten Tsunamilerin ne kadar korkutucu doğal afetler olduğunu da görebiliriz….

Yakın tarihte yüz binlerce insanın ölümüne neden olan ve milyarlarca dolarlık maddi hasarın meydana gelmesini sağlayan, önemli bir örnek Tsunamilerin ne denli korkutucu doğal afetler olduğunu bizlere zaten göstermektedir.2004 yılında,  Hint Okyanusunun Sumatra Adası yakınlarında meydana gelen 9.6 büyüklüğündeki depremin hemen ardından, boyu 30 metreyi aşan dev dalgaların oluşmasına neden olmuştur. Dalgaların kıyıya ulaşmasıyla 250 binden fazla insan hayatını kaybetmiş ve yaklaşık olarak 150 milyar dolarlık maddi hasara neden olmuştur… Depremin yaratmış olduğu bu Tsunamiden Hint Okyanusu’na kıyısı olan pek çok ülke zarar görmüştür. Endonezya, Doğu Afrika kıyıları ve Güney Asya kıyıları en çok etkilenen bölgelerdir. Tsunami nedir?

Yine 2011 yılında meydana gelen Japonya Tsunamisinde boyu 40 metreyi bulan dev dalgalar oluşmuştur. Bu tsunami de tıpkı Hint Okyanusu Tsunamisi gibi denizde meydana gelen deprem sonrasında oluşmuştur. Kıyıdan yaklaşık olarak 10 kilometre içeri giren dalgalar, yaklaşık olarak 300 milyar dolar hasara neden olmuştur…

Tsunamilerin temelde iki nedeni vardır. Bunlar, ya denizlerde meydana gelen depremler veya volkanik patlamalar sonucu oluşan, daha doğrusu deniz diplerinde meydana gelen büyük patlamalar sonucu oluşan tsunamiler ve göktaşları, heyelan gibi durumlarda büyük cisimlerin suya düşmesi sonucu oluşan megatsunamilerdir. 

Megatsunamiler, Tsunamilerden çok daha tehlikeli sonuçların doğmasına neden olabilmektedirler. Buna en iyi örnek, bundan 65 milyon yıl önce meydana gelen göktaşı çarpması sonucu, dünyadaki hayatın neredeyse %70’inin yok olmasına neden olan meşhur olaydır. Hepimizin de bildiği gibi bu olay sonrasında Dinozor çağı tamamen sona ermiştir. İddialara göre, bu olay sırasında okyanusa çarpan mega göktaşı 5 kilometre yüksekliğinde dev dalgaların oluşmasına neden olmuştur… Tsunami nedir?

Doğal olarak gerçekleşen megatsunamilerin yanı sıra insan eliyle yaratılan megatsunamiler de çok tehlikeli sonuçların doğmasına neden olabilmektedir. 1968 yılında İtalya’nın Venedik şehrine 100 kilometre uzaklıkta gerçekleşen megatsunamide 300 metreyi aşan dev dalgalar oluşmuştur. O dönemde Venedik’in elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla bir baraj inşasına karar verilmiştir. Ancak barajın kurulacağı bölge hem çok yüksek dağlarla çevrili,  hem de heyelana çok müsait bir bölge olunca zaten sizin de tahmin edebileceğiniz gibi olanlar olmuştur. Barajın yapımından hemen sonra meydana gelen heyelanda baraj gölüne düşen dev kayalar barajın zemininde 80 metre derinliğinde oyuk  oluşmasına ve dediğimizi gibi 300 metre yüksekliğinde dev dalgaların oluşmasına neden olmuştur. Bu olayda yaklaşık olarak 2500 kişi hayatını kaybetmiştir.

molokai adasıAncak İtalya’da gerçekleşen bu megatsunamiden çok daha büyüğü bundan yaklaşık olarak 1.5 milyon yıl önce yaşanmıştır. Hawaii adalarında meydana gelen bu megatsunamide dalgaların boyu 600 metreden daha yükseğe ulaşmıştır. Hatta bu dev dalgalar sayesinde Molakai adındaki bir ada, tamamen sular altında kalmıştır. Bu megatsunaminin oluşma nedeni ise, denizin dibinde meydana gelen volkanik patlamadır.

İster tsunami olsun ister megatsunami, dev dalgalar doğanın en korkutucu silahlarıdır. Bu dev dalgalar, bazen bir kaç katlı ev boyunda. Bazen bir kaç yüz katlı bir gökdelen boyunda ve bazen de en yüksek dağlardan bile daha yüksek noktalara erişebilmektediler ve dünyanın kökünü, kökünden kazıya bilirler…

 

İlginizi Çekebilir; 

Uçak Yolculuğu Gerçekten Güvenli mi?

“Pi Sayısı” Nedir?

Sosyal Medyada Paylaşın;

Facebook Yorumları