Kuantum Dolanıklık İlkesi Nedir?

Kuantum fiziğine az çok merakınız varsa Kuantum Dolanıklık İlkesini de mutlaka duymuşsunuzdur! Kuantum evreninin en beyin yakıcı konularından biri olan Kuantum Dolanıklık İlkesi, başlı başına ayrı bir bilim dalı gibidir!…

Kuantum dolanıklık ilkesi 1930 yılında meşhur Schrödingerin Kedisi deneyiyle ortaya atılmış bir teoridir!… Schrödinger’in kedisi deneyi o dönemde pek çok bilim insanı tarafından safsata olarak görülmüştür!… Zira o dönemin çok ünlü bilim insanları (Einstein gibi!.. ) bu deneyin kuantum dünyası ile alakalı bir deney olmadığını ileri sürmüştür…

Schrödingerin Kedisi

Fakat 1980 yılında ve daha sonraki yıllarda yapılan pek çok deneyle, kuantum dolanıklığı defalarca kanıtlanmıştır!…

Kuantum dolanıklık ilkesi artık tamamen kabul edilmiş, kanıtlanmış bir ilkedir!… Hatta bugün kuantum dolanıklığı sayesinde kuantum bilgisayarlardan söz edebiliyoruz!.. (Detaylı bilgi için: Kuantum Bilgisayar Nedir?…)Peki nedir bu kuantum dolanıklığı!?…

Aynı anda oluşturulan ya da aynı anda, aynı kaynaktan eş zamanlı olarak fırlatılan iki parçacık (foton,elektron gibi…) birbirleriyle dolanık haldedirler! Yani, birbirleriyle sürekli olarak etkileşim halindedirler!… Diyelim ki; bir kaynaktan aynı anda iki elektron fırlatıldı… Bu parçacıklar farklı pozisyonlarda ve farklı spinde olsunlar!… Yani hem kendi eksenleri etraflarındaki dönüşleri taban tabana zıt olsun, hem de mesela bir elektronu aynı anda sağımıza doğru, diğerine de solumuza doğru fırlattığımızı varsayalım… Eğer bu iki elektrondan birine bir müdahalede bulunursak aynı etkinin zıttını, dışarıdan hiçbir etki olmadan, diğer elektronda da gözlemleriz! .. Kafanız mı karıştı? O zaman bu konuyu biraz daha açalım… Mesela sağımıza gönderdiğimiz elektron bizden 10 metre uzaklaştıktan sonra onun yönünü değiştirelim… Aynı anda, dışarıdan hiçbir etki olmadan, solumuza gönderdiğimiz elektronun da yönünü değiştirir!.. Üstelik aradaki mesafenin hiçbir önemi yoktur! İki elektron arasındaki ister 1 santim mesafe olsun. İsterse de 100 trilyon kilometre olsun!… Bir elektrona bir tepki verildiğinde diğer elektronda, zamanda hiçbir sapma olmadan, dışarıdan bir müdahale olmadan uygulanan etkiye tepki vermektedir!.. Üstelik elektronların birbirinin kopyası olmasına da gerek yok! Hatta bu deneyde kullanılan elektronlara da gerek yok!… İster bir foton, isterse de bir molekül olsun, tek şart olan aynı kaynaktan çıkmaya bağlı, bu iki parçacık birbirleri ile dolanık haldedirler…

Şöyle bir toparlayacak olursak! Bir kaynaktan aynı anda iki farklı parçacık, iki farklı yöne fırlatılırsa, ister aralarında 10 santimetre olsun, isterse de fırlatıldıktan sonra biri evrenin bir ucunda, diğeri de diğer ucunda olsun, bu iki parçacıktan birine bir müdahale olduğunda aynı etkiyi, müdahalede bulunulmayan parçacık da da gözlemleriz!… Aynı anda!… Aynı kaynaktan çıkan iki farklı elektron arasında bir süre sonra katrilyonlarca kilometre mesafe dahi olsa, saniyenin trilyonda biri kadarlık bir zaman farkı olmaksızın, birine yapılan müdahaleye diğeri de tepki verir! Peki ama neden!?…

Aynı kaynaktan çıkan parçacıkların birbirleriyle olan dolanıklığına verilen şimdilik iki cevap var! Bunlardan ilkine göre; bir kaynaktan aynı anda ortaya çıkan bu iki parçacık arasında, bizim henüz gözlemleyemediğimiz… Tartamadığımız… Algılayamadığımız bir enerji bağı vardır! Bu görünmeyen bağ sayesinde, bu tür parçacıklar ışık hızından trilyonlarca kat daha hızlı bir şekilde haberleşe bilmektedirler! Eğer bu doğruysa! Ya da kanıtlanırsa o halde Einstein’ın Genel Görelilik kuramına veda edin! Çünkü; bu kurama göre evrende ışıktan daha hızlı hiçbir şey hareket edemez! E bu iki farklı parçacık ışıktan daha hızlı bir şekilde haberleşiyorlarsa!.. (Bakınız: Işık yılı nedir?)

Kuantum dolanıklığı yapılan binlerce deneyle kanıtlandı! Artık biliyoruz ki; aynı anda iki farklı elektron veya herhangi bir parçacık veya molekül!…Birbirleriyle donanıktırlar!…Bu ilkeyi açıklamaya çalışan, “Işıktan katrilyonlarca kat daha hızlı enerji bağı teorisi” bize bildiğimiz tüm şeyleri unutmayı vaad ediyor! Eğer bu doğruysa; ışıktan daha hızlı hareket etmek mümkünse, o halde yıldızlar arası yolculuk yapmak bizler için göz açıp kapatmak kadar hızlı olabilir ya da bizden milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki galaksilere birkaç saniyede ışınlanmak mümkün olabilir!… Eğer bu doğruysa, tüm fizik kurallarını yeniden yazmamız da gerekebilir!…

Ancak bu teoriyi desteklemeyen bilim insanları da vardır! Kuantum dolanıklığını açıklamaya çalışan diğer teoriye göre; dolanık olan sadece bu iki parçacık değildir! Evrendeki her şey birbiriyle dolanıktır!… Yani, dolanık olan evreninde ta kendisidir!… Çünkü; evrendeki istisnasız her şey, sen, ben, bir yıldız veya bir atom!.. Bundan 13.7 milyar yıl önce biri!… Tekti!… Sonra Büyük Patlama gerçekleşti ve bu patlama ile tek olan bu şey, parçalanarak; sana, bana, bir enerjiye veya bir yıldaza dönüştü! Ancak; büyük patlama bile aramızdaki bu bağı koparamadı!… Zaten o yüzden de farklı iki parçacıktan birine yapılan müdahale diğerine de etkilemektedir!.. Görünmez bu bağ, kuantum dolanıklığı ile açıklanmıştır ve bu teoriyi savunanlara göre; bu iki parçacığın dolanıklığı, Büyük Patlamanın en büyük kanıtıdır…

İşte kuantum dolanıklık ilkesi böyle bir ilkedir ve kesindir!… Umarım kuantum dünyasının bu enteresan konularından biri olan kuantum dolanıklık ilkesini sizlere anlatmayı başarmışımdır!… Kuantum dolanıklığı öyle veya böyle kuantum evreninin en karmaşık konularından bir tanesidir! Bu karmaşıklık Eğer çözülebilirse, evlen hakkındaki bildiğimiz her şeyi bir kenara atabiliriz!…

Bağlantılı yazılar;

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Abone Ol!  
Bildir